Takich miejsc jak Biebrza i okalająca ją dolina pozostało na świecie już naprawdę niewiele. Tysiące lat niezakłóconego ludzką ręką meandrowania dały podstawę do stworzenia naprawdę unikalnego ekosystemu. Z roku na rok, ciągle dumną i nieokiełznana, Biebrza stała się chlubą regionu, dzięki czemu Podlasie cieszy się rosnącym zainteresowaniem turystów, którzy mimo rosnącej bazy noclegowej (głównie agroturystyka) swój pobyt tutaj muszą organizować z odpowiednim wyprzedzeniem. Ci z nich, którzy załapali bakcyla i ciągle wracają, z niekłamaną przyjemnością mówią o sobie, że są biebrznięci.

 

Biebrza i jej unikalna pradolina

 

Nazwa Biebrza, choć to kwestia nie do końca jasna, pochodzi najpewniej od słowa bóbr, jako że ci futrzani architekci od wieków zamieszkiwali tutejsze tereny, a dziś ich populację z powodzeniem odtworzono. Sama rzeka, wypływająca w okolicach Nowego Dworu (woj. podlaskie), uchodzi nieopodal Wizny do Narwi. Biebrza mierzy ok. 165 km długości, a jej dorzecze to ponad 7 000 km2.

 

Powstała w wyniku topnienia cofającego się lodowca Biebrza rozlewa się jego pradoliną, która wiosną staje się największym w Polsce naturalnym obszarem retencyjnym. Okoliczne mokradła, dzięki temu, że nie były poddane intensywnemu rolnictwu, zachowały do dziś nieomal swój pierwotny charakter, zarówno pod względem rosnącej na niej flory, jak i zamieszkującej na niej fauny.

 

Bogactwo różnorodności Biebrzy

 

Kompletnej liczby gatunków roślinności, którym Biebrza umożliwia wzrost i przetrwanie, nie sposób wyliczyć, warto jednak zwrócić uwagę na to, co charakterystyczne, rzadkie a więc i najcenniejsze dla tutejszej flory. Spotkać tu można m.in. 20 gatunków storczykowatych, w tym te najokazalsze, poza tym licznie reprezentowane tu rosiczki oraz widłaki. Niepowtarzalny charakter ma także tutejszych drzewostan, gdzie spotkać można ginące i objęte ochroną gatunki: brzozę niską czy lapońską wierzbę.

 

Nie mniej obfita jest tutejsza fauna, wśród której niekwestionowanym królem i jednym z symboli Biebrzy jest łoś. Jego populacja, pieczołowicie odtwarzana z ledwie kilku ostatnich osobników, w ciągu kilku dziesięcioleci urosła do blisko 400 sztuk, dzięki czemu dostrzeżenie tego majestatycznie stąpającego rogacza nie stanowi dziś problemu dla odwiedzających mokradła. Do tego dochodzą, poza wspomnianymi już bobrami, także wydry czy wilki.

 

Nie brakuje również ryb, które sprowadzają na Podlasie amatorów wędkarstwa. Szacuje się, że w okolicy występuje ich aż 36 gatunków, przy czym Biebrza uchodzi za miejsce o znacznie większej biomasie i liczebności ryb niż inne nizinne rzeki Polski. Unikalną okazją jest możliwość napotkania ukraińskiego minoga, ryby występującej zwyczajowo także w Morzu Czarnym. Biebrza jest również wyjątkowym miejscem na spływy kajakami i spływy tratwą.

Podlasie ma to szczęście, że leżą tam dwa obszary unikatowe na skalę europejską i światową pod względem przyrodniczym: Puszcza Białowieska i Bagna Biebrzańskie, przy czym te drugie są znacznie rozleglejsze. Przed odwiedzinami kompleksu mokradeł warto dowiedzieć się nieco więcej o tym, jak powstały i co tak naprawdę, poza bogactwem fauny i flory świadczy o ich wyjątkowości.

 

Same Bagna Biebrzańskie to blisko 60 000 ha zajmowanych głównie przez wszelkiego rodzaju torfowiska i zalewowe łąki położone w północnej części województwa podlaskiego. Ich obszar podzielono na trzy baseny: północny, południowy i środkowy. Ten ostatni jest zdecydowanie największy, bo zajmuje blisko dwóch trzecich całości kompleksu mokradeł, najbardziej przyrodniczo różnorodny, ale i najmniej dostępny. Południowa część bagien leży między Osowcem a Wizną, a północna to wąski pas mokradeł aż do rejonu Sztabina.

 

Spadek po lodowcach

 

Niezależnie, od której strony zechcemy poznawać tutejsze bagna, wszystkie one mają kilka cech wspólnych, w tym przede wszystkim to, co wyróżnia każde mokradła: poziom gruntowych wód jest nieomal tuż pod samą glebą, a nierzadko, np. po intensywnych opadach, są one zalewane na dłużej. Specyfika i rozmiar tutejszych ma bezpośredni związek z Biebrzą, która nieustannie meandrując pozostawiała m.in liczne starorzecza i inne obszary podmokłe. A sama rzeka biegła i nadal tak malowniczo płynie dzięki specyficznej rzeźbie terenu Doliny Biebrzańskiej, ukształtowanej przez cofający się w poprzedniej epoce geologicznej lodowiec.

 

W toku tego procesu Biebrza, która wówczas niosła wielokrotnie więcej wody niż dziś, zaczęła stopniowo przypominać dzisiejsze rozmiary, a w miejscu jej dawnego koryta zostawały podmokłe grunty stopniowo zarastane przez coraz bardziej rozrastające się torfowiska.

 

Bezcenne mokradło

 

I choć takich obszarów jak tutejsze bagna nie brakowało niegdyś w całej Europie, to z biegiem lat ich ubywało, w szczególności przez intensywne rolnictwo w minionym stuleciu (melioracja) wszelkie mokradła systematycznie osuszano. Szczęśliwie nim nieodpowiedzialne ręce zdążyły Dolinę Biebrzańską zdewastować, zaczęto ją chronić, co z biegiem czasu uczyniło ją miejscem unikatowym.

 

Nie tylko zresztą pod względem przyrodniczym bagna uznajemy za zjawisko wartościowe. Ich utrzymanie w naturalnej postaci daje liczne pożytki samym ludziom, bo są one choćby naturalnym zbiornikiem retencyjnym, który odbiera nadmiar wody rzece, przez co województwo podlaskie znane z innych części Polski wiosenne powodzie omijają. Z kolei latem utrzymujące się pod gruntem obfite wody pozwalają uniknąć zagrożenia suszą.

 

Piękna i unikatowa panorama krajobrazu, ekosystem niezniszczony przez setki lat intensywnych upraw, melioracji i osuszania - można powiedzieć, że Biebrza i jej dolina miała szczęście, że ominęła ją tak często bezpowrotnie niszcząca przyrodę ludzka aktywność. Szybko dostrzeżono, że to, co wyróżnia Podlasie na turystycznej mapie Polski i Europy wymaga szczególnej ochrony i w tym właśnie celu utworzono tu park narodowy.

 

Sam Biebrzański Park Narodowy istnieje od 1993 r i choć status parku narodowego uzyskał, jako 18. miejsce w Polsce, to do dziś dzierży palmę pierwszeństwa, jeśli chodzi o wielkość chronionego obszaru, bo jego powierzchnia to łącznie prawie 60 000 hektarów. Cały teren parku, z siedzibą w Osowcu, znajduje się w granicach administracyjnych województwa podlaskiego. Warto wspomnieć, że zarówno sama Biebrza jak i okalające ją bagna, uznano za obszar wymagający szczególnej troski jeszcze w latach międzywojennych, kiedy stworzono tam dwa rezerwaty, z których jeden (Czerwone Bagno) istnieje do dziś.

 

Ochronić, co najcenniejsze

 

Swoistą hydrograficzną oś parku stanowi Biebrza, malowniczo meandrująca na całym jego terenie, tworząc przy tym liczne starorzecza. Rozciągająca się wokół Biebrzy kotlina to unikatowy w skali nie tylko krajowej, ale i europejskiej kompleks torfowisk. Można tu podziwiać trzy rodzaje tych mokradeł, właściwe dla naszej strefy klimatycznej, tzw. torfowiska niskie, przejściowe i wysokie, różniące się od siebie specyficzną fauną i florą. Cały ich zespół tworzy to właśnie słynne Bagna Biebrzańskie. Od 1995 r cały ich teren został również objęty również międzynarodową ochroną prawną (konwencja ramsarska), jako obszar mokradeł o szczególnym znaczeniu dla utrzymania środowiska życiowego ptaków wodnych.

 

Biebrzański Park Narodowy to jednak nie tylko tereny o szczególnych walorach przyrodniczych, ale także unikalny krajobraz (wcześniej Biebrza i okoliczne tereny miały status parku krajobrazowego). Naturalna dolina rzeki, mało intensywne osadnictwo i ekstensywne rolnictwo sprawiły, że mimo upływu dziejów tereny Kotliny Biebrzańskiej pozwalają cieszyć oczy odwiedzających widokiem niemal nieskażonego obecnością ludzką krajobrazu.

 

Podkategorie

Biebrzański Park Narodowy

Biebrza

Piękna i unikatowa panorama krajobrazu, ekosystem niezniszczony przez setki lat intensywnych upraw, melioracji i osuszania - można powiedzieć, że Biebrza i jej dolina miała szczęście, że ominęła ją tak często bezpowrotnie niszcząca przyrodę ludzka aktywność. Szybko dostrzeżono, że to, co wyróżnia Podlasie na turystycznej mapie Polski i Europy wymaga szczególnej ochrony i w tym właśnie celu utworzono tu park narodowy.

czytaj więcej

Ornitologia nad Biebrzą

Bat3Inter

Można powiedzieć, że ptaki jeszcze na długo przed ludźmi doceniły Biebrzę i okalające ją bagna. Szacuje się, że można tu spotkać nawet 270 gatunków, z czego tylko ich część wije tu gniazda, a reszta zatrzymuje się jedynie na jakiś czas by żerować i nabrać sił, nim wyruszy w dalszą drogę. W porę dostrzeżone i otoczone opieką, tutejsze tereny stały się celem pielgrzymek ornitologów, zarówno zawodowców jak i amatorów, z całego świata.

czytaj więcej

Biebrzańskie bagna

Untitled-3

Podlasie ma to szczęście, że leżą tam dwa obszary unikatowe na skalę europejską i światową pod względem przyrodniczym: Puszcza Białowieska i Bagna Biebrzańskie, przy czym te drugie są znacznie rozleglejsze. Przed odwiedzinami kompleksu mokradeł warto dowiedzieć się nieco więcej o tym, jak powstały i co tak naprawdę, poza bogactwem fauny i flory świadczy o ich wyjątkowości. 

 

czytaj więcej